CAD dosyaları neden büyür, nasıl küçültülür?
Bir DWG’nin boyutu çoğu zaman içindeki çizimle orantılı değildir. Kullanılmayan bloklar, başka çizimlerden taşınmış tanımlar, üst üste binmiş kopya çizgiler ve kaydetme ayarının bıraktığı boşluk dosyayı sessizce büyütür. Bunların hepsi çizime dokunmadan temizlenebilir.
Kısa cevap
- Dosyanın bir kopyasını al; bütün işlemleri kopyada yap.
- AUDIT ile çizimdeki hataları düzelt.
- PURGE ile kullanılmayan tanımları temizle: iç içe öğeler ve kayıtlı uygulama adları dahil, liste boşalana kadar.
- OVERKILL ile kopya geometriyi sil.
- ISAVEPERCENT değerini 0 yapıp dosyayı kaydet.
- Hâlâ büyükse WBLOCK ile çizimi yeni, boş bir dosyaya yaz.
Çoğu şişkin çizim ilk beş adımda belirgin biçimde küçülür. Son adım, dosyanın içinde birikmiş ve komutların ulaşamadığı artıkları geride bırakır. Her adımın neden işe yaradığı aşağıda.
Dosya neden büyür?
DWG yalnız ekranda gördüğün çizgileri saklamaz. Çizimde bir kez tanımlanmış her şey, artık kullanılmasa bile dosyada kalır. En sık sebepler ve çareleri:
| Sebep | Ne olur | Çare |
|---|---|---|
| Kullanılmayan tanımlar | Silinmiş nesnelerin bıraktığı bloklar, katmanlar, çizgi tipleri, yazı ve ölçü stilleri dosyada kalır. | PURGE |
| Kopyalanan içerik | Yapıştırılan bir nesne, bağlı olduğu tüm tanımları da beraberinde getirir. | PURGE |
| Kayıtlı uygulama adları, DGN çizgi tipleri | Özellikle MicroStation’dan gelmiş çizimlerden kopyalanan nesnelerle taşınır, on binlerce kayda ulaşabilir. | PURGE, kayıtlı uygulama adları ve sahipsiz veri işaretli |
| Kopya geometri | Aynı çizgi üst üste iki kez çizilir, paftalar tekrar tekrar yapıştırılır. | OVERKILL |
| Patlatılmış tarama ve bloklar | Tek bir nesne binlerce ayrı çizgiye dönüşür. | Silip yeniden oluşturmak |
| Gömülü nesneler | Panodan yapıştırılan Excel tablosu veya Word belgesi, tam bir kopya olarak çizime girer. | AutoCAD tablosu ya da veri bağlantısı |
| Bağlanmış harici referanslar | Altlığın tüm içeriği ana çizime kopyalanır. | Bağlamak yerine birlikte göndermek |
| Ölçek listeleri | Her referans kendi listesini getirir; aynı ölçeğin yüzlerce kopyası birikir. | SCALELISTEDIT, Reset |
| Artımlı kaydetme | Silinen verinin yeri dosyada boşluk olarak kalır. | ISAVEPERCENT 0 ile tam kayıt |
Önce nerede olduğunu bul
Temizliğe başlamadan dosyanın ne kadarının gerçek çizim olduğunu anlamak işini kısaltır. Basit bir deneme: çizimde her şeyi seç, kopyala ve yeni boş bir çizime yapıştırıp kaydet. Yeni dosya çok daha küçükse, fazlalık çizimin kendisinde değil tanımlardadır ve PURGE işe yarayacaktır.
Yeni dosya da aynı büyüklükteyse sebep geometridir: kopya çizgiler, patlatılmış taramalar, gömülü nesneler. O zaman OVERKILL ve nesne türlerine bakmak gerekir.
Hızlı Seçim (QSELECT) ile nesne türüne göre seçim yapıp özellikler paletinde kaç nesne seçildiğine bakabilirsin. Birkaç yüz çizgi beklediğin bir paftada on binlerce çizgi görüyorsan, bir tarama veya blok patlatılmıştır.
PURGE ile temizlik
PURGE, çizimde tanımlı ama hiçbir nesnenin kullanmadığı kayıtları siler. AutoCAD farklı bir dilde kuruluysa ve komut adları çevrilmişse, başına alt çizgi koyup _PURGE yazmak komutu çalıştırır.
- Purge nested items (iç içe öğeleri temizle) seçeneğini aç. Bir blok, içinde kullanılmayan başka bir blok taşıyor olabilir; bu seçenek kapalıyken ikincisi silinmez.
- Kayıtlı uygulama adlarını ayrıca işaretle. Çoğu zaman listede ayrı durur ve varsayılan temizlikte atlanır; şişkinliğin asıl kaynağı sık sık budur.
- Yeni sürümlerde sıfır uzunluklu geometri, boş metin nesneleri ve sahipsiz veri de temizlenebilir. Sahipsiz veri, eski DGN çizgi tiplerinin bıraktığı kayıtları kapsar.
- Temizleme bir kez yetmeyebilir. Bir blok silinince onun kullandığı katman da boşa çıkar; liste boşalana kadar tekrarla.
Dikkat: ofisin şablon çiziminde durulan ve henüz kullanılmamış bloklar da “kullanılmayan” sayılır. Temizliği şablona değil, gönderilecek kopyaya uygula.
Kopya geometri ve ölçek listeleri
OVERKILL, üst üste binen kopya nesneleri siler, aynı doğrultudaki çakışık çizgileri tek çizgide birleştirir. Çok kez kopyala-yapıştır görmüş çizimlerde nesne sayısını ciddi biçimde düşürür. Komutu çalıştırmadan önce seçimi daralt; kasıtlı olarak üst üste çizilmiş, farklı katmanlardaki çizgileri tek çizgiye indirmesini istemezsin.
Ölçek listeleri daha sinsi bir şişkinlik kaynağıdır. Harici referans olarak bağlanan her çizim kendi ölçek listesini de getirir; birkaç kuşak referanstan sonra listede aynı ölçeğin yüzlerce kopyası birikebilir. Bu hem dosyayı büyütür hem de her açılışı yavaşlatır.
SCALELISTEDIT penceresinde listeyi görebilirsin. Reset düğmesi listeyi varsayılan ölçeklere döndürür. Ofise özel ölçekler de gideceği için gerekenleri sonradan yeniden eklemen gerekebilir.
Taramalar ve gömülü nesneler
Bir tarama tek bir nesnedir: sınırını ve desen tanımını saklar, çizgileri ekranda hesaplanır. Patlatıldığında ise her desen çizgisi ayrı bir nesneye dönüşür. Küçük ölçekli, sık desenli bir taramanın patlatılması tek başına dosyayı katlayabilir. Patlatılmış bir taramayı temizlemenin yolu, çizgileri silip taramayı yeniden oluşturmaktır.
Çok sık bir desen patlatılmasa da çizimi ağırlaştırır: dosyayı büyütmekten çok, her yeniden çizimde bekletir. Desen ölçeğini baskı ölçeğine göre ayarlamak iki sorunu birden önler.
Panodan yapıştırılmış bir Excel tablosu, bağlantı değil kopyadır; tablonun tamamı, bazen de içinde bulunduğu çalışma kitabı çizime gömülür. Tabloyu AutoCAD tablosu olarak yeniden oluşturmak ya da veri bağlantısı kullanmak dosyayı rahatlatır. Buna karşılık çizime eklenen JPG ve PNG görseller gömülmez, dışarıda kalır; çizimi değil, göndereceğin paketi büyütür.
Kaydetme ayarı
AutoCAD varsayılan olarak her kaydetmede dosyanın tamamını yeniden yazmaz; yalnız değişen kısmı sona ekler. Bu kaydetmeyi hızlandırır ama dosyada kullanılmayan boşluk bırakır. Ne kadar boşluğa izin verileceğini ISAVEPERCENT sistem değişkeni belirler ve varsayılanı 50’dir.
ISAVEPERCENT değerini 0 yapıp dosyayı kaydedersen AutoCAD dosyayı baştan, boşluksuz yazar. Temizlik komutlarından sonra bu adımı atlama: aksi hâlde silinen verinin yeri dosyada kalabilir ve boyut beklediğin kadar düşmez. Büyük çizimlerde kaydetme biraz yavaşlayacağı için, işin bitince değeri eski hâline getirebilirsin.
Son çare: WBLOCK
Hiçbiri yetmediyse çizimi yeni bir dosyaya yaz. WBLOCK komutunda kaynak olarak tüm çizimi seçip yeni bir dosya adı ver. Ortaya çıkan dosya, yalnız gerçekten kullanılan tanımları ve nesneleri taşır; eski dosyada biriken, komutların temizleyemediği artıklar geride kalır.
WBLOCK yalnız model alanını değil düzenleri de taşır, ama sonucu kontrol et: pafta ayarlarını, görünüm pencerelerini ve harici referans bağlantılarını yeni dosyada açıp gözden geçir. Özgün dosyayı bu kontrol bitene kadar silme.
Dosya açılırken hata veriyor ya da temizlik komutları yarıda kesiliyorsa sorun büyüklük değil bozulma olabilir. AUDIT komutu çizimdeki hataları bulup düzeltir; temizliğe ondan önce başlamak daha güvenlidir.
3B modeller ve Revit
Revit modellerinde de mantık aynıdır: kullanılmayan aileler ve türler, gereksiz görünüşler, içe aktarılıp patlatılmış DWG’ler modeli şişirir. Kullanılmayanları temizleme ve sıkıştırarak kaydetme adımlarını Revit modelini paylaşma rehberinde anlattık.
STL gibi üçgen ağı formatlarında boyutu dışa aktarma çözünürlüğü belirler; aynı parça ayara göre birkaç yüz kilobayttan yüzlerce megabayta çıkabilir. Formatların farkını STEP, IGES, STL rehberinde bulabilirsin.
Kontrol listesi
- Temizliği özgün dosyada değil, kopyada mı yaptın?
- PURGE’ü iç içe öğeler ve kayıtlı uygulama adlarıyla, liste boşalana kadar çalıştırdın mı?
- OVERKILL sonrası kasıtlı çizgiler yerinde mi?
- ISAVEPERCENT 0 iken tam kayıt aldın mı?
- Dosyayı kapatıp yeniden açtığında paftalar ve referanslar doğru görünüyor mu?
Harici referansları bağlamak dosyayı büyütür; göndermeden önce bağlamak mı birlikte göndermek mi gerektiğini teslim öncesi kontrol rehberinde anlattık.
Zip, DWG’yi çok az küçültür; dosya zaten kendi içinde sıkıştırılmıştır. Temizlik sonrası hâlâ büyük bir proje klasörü gönderiyorsan kaydet.me ile tek bağlantıda toplam 2 GB’a kadar yollayabilirsin.